दाङ , ८ माघ ।
देश चुनावी माहोलमा प्रवेश गरिरहँदा राजनीतिक दलहरू विकास, पूर्वाधार र आर्थिक वृद्धिका ठूला नारामा सीमित देखिन्छन्। तर आजको नेपाली समाजले भोगिरहेको मूल समस्या भौतिकभन्दा बढी मानसिक, नैतिक र सामाजिक छने । समाजमा बढ्दो अराजकता, असहिष्णुता, आत्मकेन्द्रित सोच र अनुशासनहीनताले संकेत गर्छ—अबको चुनावी एजेन्डा चेतनाको रूपान्तरणमा केन्द्रित हुनैपर्छ।
सबैभन्दा पहिले, प्रत्येक व्यक्तिमा सकारात्मक सोचको विकास अपरिहार्य छ। नकारात्मकता, निराशा र असन्तोषले समाजलाई कमजोर बनाइरहेको छ। सकारात्मक सोच केवल व्यक्तिगत सफलताका लागि मात्र होइन, सामूहिक सहअस्तित्वका लागि पनि आवश्यक आधार हो। यसका लागि राज्य र राजनीतिक नेतृत्वले सचेतना कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।
दोस्रो, ‘म मात्रै ठीक, अरू सबै बेठीक’ भन्ने सोच आज समाजको गहिरो रोग बनेको छ। यही मानसिकताले संवादको ठाउँ घटाएको छ र द्वन्द्व बढाएको छ। फरक विचारलाई स्वीकार गर्ने संस्कार बिना लोकतन्त्र बलियो हुन सक्दैन। त्यसैले आत्मआलोचना र सहिष्णुताको विकास चुनावी एजेन्डाको मुख्य अंश हुनुपर्छ।
तेस्रो, अराजक समाजलाई सभ्य समाजमा रूपान्तरण गर्नु आजको ठूलो चुनौती हो। नियम, मर्यादा र जिम्मेवारीलाई हल्का रूपमा लिने प्रवृत्तिले सामाजिक संरचना कमजोर बनाएको छ। कानून मात्र होइन, नागरिक चेतना र नैतिक अनुशासनको विकास बिना सभ्य समाज निर्माण सम्भव छैन।
चौथो, आफ्नै मूल्यांकन आफैं गर्ने होइन, समाजको मूल्यांकन स्वीकार गर्न सक्ने चेतना विकास गर्नु जरुरी छ। आलोचनालाई शत्रुता होइन, सुधारको अवसरका रूपमा लिन सिक्नुपर्छ। यसले व्यक्ति मात्र होइन, संस्था र राज्यलाई पनि परिपक्व बनाउँछ ।
अन्ततः अरूको देखासिकी, ईष्र्या र रिसढाहाभन्दा माथि उठेर “अरूभन्दा होइन, हिजोको आफूभन्दा राम्रो बन्ने” भावना विकास गर्नुपर्छ। यही सोचले स्वस्थ प्रतिस्पर्धा र सकारात्मक सामाजिक परिवर्तन सम्भव बनाउँछ ।
यदि यी विषयहरूलाई अहिलेको चुनावी एजेन्डामा समेटिएन भने समाज अझै अराजक, असभ्य र अनुशासनहीन बन्दै जाने खतरा छ। अब समय आएको छ—राजनीतिले सडक र संरचना मात्र होइन, मानिसको सोच र चरित्र पनि निर्माण गर्ने जिम्मेवारी लिनुपर्छ। यही नै आजको सबैभन्दा आवश्यक र दिगो चुनावी एजेन्डा हो।
लाइभदाङ । ९ माघ २०८२, बिहीबार ०७:५५ बजे